Nhồi máu cơ tim ở phụ nữ là gì?

Nhồi máu cơ tim xảy ra khi dòng máu nuôi một phần cơ tim bị giảm nghiêm trọng hoặc tắc nghẽn, khiến cơ tim thiếu oxy và bắt đầu tổn thương.
Nguyên nhân thường gặp là mảng xơ vữa trong động mạch vành bị nứt hoặc vỡ, hình thành cục máu đông làm cản trở dòng máu. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp ở phụ nữ đều do tắc nghẽn động mạch vành điển hình.
Một nguyên nhân ít gặp nhưng quan trọng là bóc tách động mạch vành tự phát – SCAD, trong đó thành động mạch vành bị rách và dòng máu có thể bị cản trở. American Heart Association ghi nhận phần lớn người mắc SCAD là phụ nữ, nhiều trường hợp không có các yếu tố nguy cơ xơ vữa điển hình.
Dấu hiệu nhồi máu cơ tim ở phụ nữ thường gặp
Triệu chứng phổ biến nhất ở phụ nữ vẫn là đau hoặc khó chịu vùng ngực. Cảm giác có thể là đè nặng, bóp nghẹt, đầy tức hoặc đau ở giữa ngực, kéo dài vài phút hoặc xuất hiện rồi giảm và tái diễn.
Tuy nhiên, phụ nữ có thể gặp thêm nhiều triệu chứng khác như khó thở, buồn nôn, nôn, chóng mặt, toát mồ hôi lạnh, mệt bất thường, đau vai, lưng, cổ, hàm hoặc cánh tay.
Một số người còn có cảm giác khó tiêu, nóng rát vùng thượng vị hoặc chỉ thấy cơ thể “rất khác thường” nhưng không mô tả được rõ ràng.
Chính vì các biểu hiện này có thể giống mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa hoặc căng thẳng nên nguy cơ bỏ sót ở phụ nữ có thể cao hơn nếu chỉ chờ một cơn đau ngực dữ dội điển hình.

Vì sao nhồi máu cơ tim ở phụ nữ dễ bị bỏ sót?
Một phần nguyên nhân là vì biểu hiện ở phụ nữ có thể nhẹ, mơ hồ hoặc giống các tình trạng khác.
Mệt mỏi kéo dài có thể bị cho là do thiếu ngủ. Buồn nôn có thể bị nghĩ là rối loạn tiêu hóa. Đau lưng hoặc vai có thể bị quy về cơ xương khớp. Khó thở đôi khi lại bị cho là do căng thẳng.
Đây là lý do phụ nữ cần chú ý hơn đến sự thay đổi bất thường của cơ thể, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện mới, tăng dần hoặc đi kèm nhiều dấu hiệu cùng lúc.
Khi nào cần gọi cấp cứu ngay?

Nếu có đau hoặc tức ngực kéo dài, khó thở đột ngột, đau lan lên hàm, vai, lưng hoặc một hay hai cánh tay, kèm toát mồ hôi lạnh, buồn nôn, chóng mặt hoặc mệt bất thường, cần gọi cấp cứu ngay.
Không nên chờ triệu chứng tự hết vì điều trị càng sớm thì khả năng hạn chế tổn thương cơ tim càng cao.
Nếu có thể, không nên tự lái xe đến bệnh viện. Gọi cấp cứu giúp người bệnh được theo dõi và xử trí sớm hơn trên đường đến cơ sở y tế.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim ở phụ nữ
Các yếu tố nguy cơ thường gặp gồm tăng huyết áp, cholesterol cao, đái tháo đường, hút thuốc, thừa cân – béo phì, ít vận động và tiền sử gia đình bệnh tim mạch sớm.
Ở phụ nữ, một số yếu tố cần được chú ý đặc biệt hơn.

Đái tháo đường
Đái tháo đường làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch ở cả hai giới. Ở phụ nữ, đây là một yếu tố nguy cơ quan trọng cần được kiểm soát tốt.
Hút thuốc
Hút thuốc làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa và tăng nguy cơ hình thành huyết khối.
Mãn kinh
Sau mãn kinh, nguy cơ bệnh động mạch vành tăng dần cùng với thay đổi nội tiết và các yếu tố chuyển hóa.
Biến chứng thai kỳ
Tiền sử tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, sinh non hoặc một số biến cố thai kỳ bất lợi khác có liên quan đến nguy cơ tim mạch cao hơn về sau.
Những biến cố này không nên được xem là vấn đề đã hoàn toàn kết thúc sau sinh mà cần được lưu ý trong đánh giá nguy cơ tim mạch dài hạn.
Bệnh tự miễn và viêm mạn tính
Một số bệnh như lupus hoặc viêm khớp dạng thấp có thể làm tăng nguy cơ tim mạch do tình trạng viêm mạn tính ảnh hưởng đến thành mạch.
SCAD
Bóc tách động mạch vành tự phát là nguyên nhân ít gặp nhưng cần đặc biệt lưu ý ở phụ nữ trẻ hoặc trung niên, kể cả khi họ không có nhiều yếu tố nguy cơ xơ vữa truyền thống.
Làm gì để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim ở phụ nữ?
Phòng ngừa cần bắt đầu từ việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch.
Nên duy trì huyết áp, đường huyết và cholesterol trong mục tiêu phù hợp; không hút thuốc; vận động đều; duy trì cân nặng hợp lý và ngủ đủ.
Chế độ ăn nên ưu tiên rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá, các loại đậu và thực phẩm ít chế biến.
Cần hạn chế chất béo bão hòa, thực phẩm siêu chế biến, đồ uống nhiều đường và lượng muối quá cao.
Phụ nữ từng có tiền sản giật, tăng huyết áp thai kỳ hoặc đái tháo đường thai kỳ nên chủ động trao đổi với bác sĩ về nguy cơ tim mạch lâu dài.
Vai trò của Y học cổ truyền trong chăm sóc tim mạch
Y học cổ truyền có thể được cân nhắc trong chăm sóc sức khỏe tổng thể ở giai đoạn ổn định, tùy từng người và dưới sự đánh giá của bác sĩ.
Tuy nhiên, trong đau ngực cấp, khó thở hoặc nghi ngờ nhồi máu cơ tim, ưu tiên tuyệt đối là cấp cứu tim mạch hiện đại.
Phụ nữ sau mãn kinh nên kiểm tra gì?
Sau mãn kinh, nên chú ý theo dõi huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng và các yếu tố nguy cơ tim mạch khác.
Nếu có tiền sử gia đình bệnh tim sớm, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc từng gặp biến chứng thai kỳ, việc đánh giá nguy cơ tim mạch định kỳ càng quan trọng.
Tư vấn sức khỏe tại Cổ Truyền Tâm Đức
Những triệu chứng như đau ngực, khó thở, chóng mặt hoặc mệt bất thường cần được phân loại đúng mức độ nguy hiểm trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp hỗ trợ nào.
Tại Cổ Truyền Tâm Đức, khách hàng được khai thác triệu chứng và tiền sử sức khỏe để tư vấn hướng thăm khám phù hợp.