Nhức đầu là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và cách xử lý

Nhức đầu là gì?

Nhức đầu là cảm giác đau hoặc khó chịu ở vùng đầu, có thể xuất hiện ở một bên, hai bên, vùng trán, thái dương, đỉnh đầu hoặc phía sau đầu.

Cơn đau có thể âm ỉ, căng tức, nhói, giật theo nhịp hoặc dữ dội tùy nguyên nhân. Một số người chỉ đau trong thời gian ngắn, trong khi những người khác có thể bị tái phát nhiều lần hoặc kéo dài.

Về chuyên môn, đau đầu thường được chia thành đau đầu nguyên phát và đau đầu thứ phát. Đau đầu nguyên phát là khi bản thân đau đầu là rối loạn chính, ví dụ migraine, đau đầu kiểu căng thẳng hoặc đau đầu cụm. Đau đầu thứ phát là biểu hiện của một bệnh hoặc tình trạng khác cần được xác định nguyên nhân.

Những dạng đau đầu thường gặp

Đau đầu kiểu căng thẳng

Đây là một trong những dạng đau đầu phổ biến. Người bệnh thường mô tả cảm giác đau như bị siết hoặc bó chặt quanh đầu, thường ở hai bên và mức độ từ nhẹ đến vừa.

Cơn đau thường không tăng đáng kể khi vận động thông thường và ít gây buồn nôn hơn migraine. Theo NICE, đau đầu kiểu căng thẳng có thể kéo dài từ khoảng 30 phút đến liên tục.

Migraine

Migraine thường gây đau mức độ vừa đến nặng, hay có tính chất giật theo nhịp và có thể xảy ra ở một bên đầu.

Cơn đau thường tăng khi vận động và có thể đi kèm buồn nôn, nôn, nhạy cảm với ánh sáng hoặc âm thanh. Ở người trưởng thành, một cơn migraine điển hình có thể kéo dài khoảng 4–72 giờ.

Một số người có aura trước hoặc trong cơn migraine, chẳng hạn nhìn thấy tia sáng, điểm sáng, cảm giác tê châm chích hoặc rối loạn lời nói. Aura điển hình thường hồi phục hoàn toàn, phát triển từ từ và kéo dài khoảng 5–60 phút.

Đau đầu cụm

Đau đầu cụm thường gây đau rất dữ dội ở một bên đầu, đặc biệt quanh mắt.

Cơn đau có thể kèm đỏ mắt, chảy nước mắt, nghẹt hoặc chảy mũi cùng bên. Người bệnh thường bồn chồn hoặc không thể nằm yên trong cơn đau. NICE mô tả cơn đau đầu cụm thường kéo dài khoảng 15–180 phút.

Nguyên nhân gây nhức đầu

Nhức đầu có thể liên quan đến nhiều yếu tố. Thiếu ngủ, căng thẳng tinh thần, lịch sinh hoạt thất thường, bỏ bữa, mất nước hoặc sử dụng caffeine không phù hợp có thể làm cơn đau xuất hiện hoặc nặng hơn ở một số người.

Ở người có migraine, một số yếu tố như thay đổi giấc ngủ, căng thẳng, chu kỳ kinh nguyệt hoặc các kích thích môi trường có thể đóng vai trò khởi phát.

Đau vùng đầu cũng có thể xuất hiện khi cơ vùng cổ – vai gáy căng kéo, đặc biệt ở người làm việc máy tính lâu, duy trì tư thế đầu cúi trong thời gian dài hoặc ít vận động.

Ngoài ra, một số tình trạng như nhiễm trùng, chấn thương đầu, bệnh lý mắt, bệnh mạch máu hoặc bệnh thần kinh cũng có thể gây đau đầu thứ phát.

Điều quan trọng là không nên tự kết luận nguyên nhân chỉ dựa trên vị trí đau.

Đau đầu do căng thẳng và đau đầu migraine khác nhau thế nào?

Đau đầu kiểu căng thẳng thường có cảm giác ép hoặc siết, thường ở hai bên đầu và mức độ nhẹ đến vừa. Hoạt động hàng ngày thường không làm đau tăng rõ.

Migraine có xu hướng đau mạnh hơn, thường giật theo nhịp và có thể ở một bên. Vận động thường khiến đau tăng và người bệnh dễ kèm buồn nôn, nhạy sáng hoặc nhạy âm thanh.

Tuy nhiên, triệu chứng thực tế có thể không hoàn toàn điển hình. Một người cũng có thể mắc nhiều loại đau đầu khác nhau trong những thời điểm khác nhau.

Đau đầu vùng sau gáy có phải do thoái hóa cổ?

Không thể kết luận chỉ dựa vào vị trí đau.

Đau sau gáy có thể xuất hiện cùng căng cơ vùng cổ, tư thế làm việc kéo dài hoặc một số bệnh lý vùng cổ. Nhưng đau đầu cũng có nhiều nguyên nhân khác không liên quan trực tiếp đến cột sống cổ.

Nếu đau sau gáy kéo dài, kèm tê yếu tay chân, chóng mặt rõ hoặc sau chấn thương, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Đau đầu có phải dấu hiệu của tăng huyết áp?

Không nên dùng đau đầu để tự chẩn đoán tăng huyết áp.

Nhiều người tăng huyết áp không có triệu chứng rõ. Ngược lại, đau đầu có thể xuất hiện ở rất nhiều người có huyết áp bình thường.

Nếu nghi ngờ, cách phù hợp là đo huyết áp đúng kỹ thuật thay vì dựa vào cảm giác đau đầu.

Những dấu hiệu đau đầu không nên chủ quan

Phần lớn đau đầu lành tính, nhưng một số đặc điểm cần được đánh giá sớm.

Theo hướng dẫn NICE, cần cân nhắc điều tra thêm hoặc chuyển khám nếu đau đầu có những biểu hiện như đột ngột đạt mức độ tối đa trong vòng vài phút, đau tăng kèm sốt, xuất hiện thiếu hụt thần kinh mới, rối loạn nhận thức, thay đổi tính cách, giảm ý thức hoặc xuất hiện sau chấn thương đầu gần đây.

Ngoài ra, đau đầu mới xuất hiện khi ho, hắt hơi, rặn, vận động; đau thay đổi theo tư thế; nôn không rõ nguyên nhân hoặc có sự thay đổi rõ rệt so với kiểu đau đầu trước đây cũng cần được lưu ý.

Khi nào đau đầu cần đi cấp cứu?

Nếu đau đầu xuất hiện đột ngột và dữ dội chưa từng có, đặc biệt đạt đỉnh rất nhanh, cần đi cấp cứu.

Đau đầu đi kèm yếu hoặc tê một bên cơ thể, méo miệng, nói khó, mất thăng bằng, lú lẫn hoặc giảm ý thức cũng cần được xử trí khẩn cấp vì có thể liên quan đến bệnh lý thần kinh cấp.

Đau đầu sau chấn thương mạnh, kèm sốt cao và cứng gáy hoặc đau kèm mất thị lực đột ngột cũng không nên tự theo dõi tại nhà.

Người thường xuyên nhức đầu nên thay đổi gì?

1. Giữ giờ ngủ và giờ thức tương đối ổn định là một trong những bước đơn giản nhưng quan trọng.
2. Nên ăn uống đều đặn, uống đủ nước và tránh bỏ bữa kéo dài. Với người làm việc văn phòng, cần thay đổi tư thế thường xuyên và hạn chế giữ đầu cúi hoặc vai gồng trong nhiều giờ.
3. Nếu caffeine là yếu tố liên quan đến cơn đau, nên điều chỉnh lượng sử dụng thay vì uống thất thường hoặc ngừng đột ngột sau thời gian dùng nhiều.
4. Vận động thể lực đều đặn và kiểm soát căng thẳng cũng có thể hỗ trợ giảm tần suất cơn đau ở một số người.

Y học cổ truyền có thể hỗ trợ đau đầu như thế nào?

Trong Y học cổ truyền, đau đầu được biện chứng theo nhiều thể khác nhau dựa trên vị trí đau, tính chất đau và các triệu chứng toàn thân đi kèm.

Ở những trường hợp phù hợp và đã loại trừ dấu hiệu nguy hiểm, bác sĩ Y học cổ truyền có thể cân nhắc các phương pháp như châm cứu, điện châm hoặc xoa bóp bấm huyệt nhằm hỗ trợ kiểm soát triệu chứng.

Tuy nhiên, đau đầu mới xuất hiện, thay đổi bất thường hoặc đi kèm dấu hiệu thần kinh không nên được điều trị hỗ trợ trước khi xác định nguyên nhân.

Khi nào nên đi khám vì nhức đầu?

Nên đi khám nếu đau đầu tái phát nhiều lần, tăng dần về tần suất hoặc mức độ, ảnh hưởng đến giấc ngủ và công việc hoặc phải sử dụng thuốc giảm đau thường xuyên.

Người có kiểu đau đầu thay đổi rõ so với trước đây cũng nên được đánh giá lại.

Một nguyên tắc dễ nhớ là: đau đầu quen thuộc nhưng ổn định có thể theo dõi; đau đầu mới, khác thường hoặc kèm triệu chứng bất thường cần thận trọng hơn.

Thăm khám đau đầu tại Cổ Truyền Tâm Đức

Nhức đầu không phải lúc nào cũng xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất. Vì vậy, việc đánh giá cần dựa vào đặc điểm cơn đau, thói quen sinh hoạt, vùng cổ vai gáy, tiền sử bệnh và các triệu chứng đi kèm.

Tại Cổ Truyền Tâm Đức, khách hàng được khai thác tình trạng đau, thời gian xuất hiện, vị trí, mức độ và yếu tố liên quan trước khi xây dựng hướng chăm sóc phù hợp.

Với những trường hợp phù hợp điều trị bảo tồn, bác sĩ có thể phối hợp Y học cổ truyền và phục hồi chức năng nhằm hỗ trợ giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng sinh hoạt. Nếu có dấu hiệu cần đánh giá chuyên sâu, người bệnh sẽ được tư vấn hướng thăm khám phù hợp.

Đăng ký thăm khám

CỔ TRUYỀN TÂM ĐỨC

📞 Hotline: 0935883361

📍 CS1: 200 Nguyễn Viết Xuân, Hà Cầu, Hà Đông, Hà Nội

📍 CS2: Số 18 LK6A, Làng Việt Kiều Châu Âu, Mộ Lao, Hà Đông, Hà Nội

Câu hỏi thường gặp

Nhức đầu thường xuyên có nguy hiểm không?

Không phải tất cả trường hợp đều nguy hiểm, nhưng đau đầu tái phát thường xuyên hoặc thay đổi tính chất cần được đánh giá để xác định nguyên nhân.

Đau đầu một bên có phải migraine không?

Có thể, nhưng không đủ để chẩn đoán. Migraine thường còn có các đặc điểm như đau giật theo nhịp, tăng khi vận động, buồn nôn hoặc nhạy với ánh sáng và âm thanh.

Đau đầu kéo dài có cần chụp MRI không?

Không phải lúc nào cũng cần. Việc chụp MRI phụ thuộc vào đặc điểm đau đầu, khám thần kinh và các dấu hiệu cảnh báo.

Có nên uống thuốc giảm đau mỗi khi đau đầu?

Không nên sử dụng lặp lại quá thường xuyên mà không tìm nguyên nhân, vì có thể dẫn đến đau đầu do lạm dụng thuốc.

Ngủ ít có gây đau đầu không?

Thiếu ngủ có thể làm đau đầu xuất hiện hoặc làm cơn migraine nặng hơn ở một số người.